Oğlunuz yurt dışında bir üniversiteye kayıt yaptırdığında askerliği kendiliğinden ertelenmez. 7179 sayılı Askeralma Kanunu'nun 20/2-ç bendi, yurt dışında yükseköğrenim görenlerin askerliğinin "öğrenciliklerinin yetkili Türk makamlarınca tanınmasını müteakip" ertelendiğini söyler; Askeralma Yönetmeliği'nin 47/8 fıkrası da ertelemeyi okulun tanınmasına bağlar. Önce tanıma, sonra erteleme. Tanımayı Türkiye'deki askerlik şubesi değil, öğrencinin bulunduğu ülkedeki MEB Eğitim Müşavirliği ya da Ataşeliği yapar.
Bu adım atlanırsa erteleme yapılmaz; öğrenci yoklama yükümlüsü kalır ve tabi olduğu yoklama yılı içinde yoklamasını yaptırmazsa Kanun'un 21'inci maddesine göre yoklama kaçağı sayılır. Yaş sınırları, belgeler ve başvuru birimleri aşağıda kanun ve yönetmelik metninden alındı.
Tecil kendiliğinden olmaz: yetkili makam kim?
Millî Savunma Bakanlığı Askeralma Genel Müdürlüğü, öğrenci işlemlerine ayrılmış sıkça sorulan sorular sayfasında yetkili makamları sayar: Millî Eğitim Bakanlığı, yurt dışı temsilciliklerdeki eğitim müşavirliği veya ataşeliği, bunlar yoksa konsolosluklar, konsolosluk da yoksa o ülkeye akredite temsilcilik. MEB tarafında ise 6 Ağustos 2024 tarihli ve 32624 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik'in 28'inci maddesinin 2'nci fıkrası, özel öğrencilerin askerlikle ilgili iş ve işlemlerinin yurt dışı temsilciliklerince yürütüleceğini söyler.
"Özel öğrenci" burada teknik bir terim: aynı yönetmeliğin 4'üncü maddesine göre, 1416 sayılı Kanun kapsamı dışında masraflarını kendi imkânlarıyla karşılayan yurt dışı öğrencisi. Kendi hesabına okuyan her lisans ve lisansüstü öğrencisi bu tanıma girer. Yönetmeliğin 7'nci maddesine göre tanıma belgesini temsilcilik düzenler ve tüm işlemler açılan özel öğrenci dosyası üzerinden yürür.
Adım adım: dosya açılışından erteleme kaydına
- Askerlik durumunu netleştirin. Kanun'un 3'üncü maddesine göre askerlik çağı, 20 yaşına girilen yılın 1 Ocak günü başlar, 41 yaşına girilen yılın 1 Ocak günü biter. Yoklama kaçağı ya da bakaya olunup olunmadığını e-Devlet'teki "Askerliğim" hizmetinden kontrol edin; Kanun'un 20/2-c bendine göre bu durumlardan sonra yapılan okul kaydı erteleme sağlamaz.
- Okulun tanınırlığını e-Devlet'ten sorgulayın. YÖK'ün "Okul Tanıma Belgesi Sorgulama" hizmeti e-Devlet üzerinde çalışır. Okul yetkili Türk makamlarınca tanınmadıkça erteleme yapılmaz (Yönetmelik m. 47/8); Amsterdam Eğitim Ataşeliği de YÖK tarafından tanınmamış kurumlarda okuyanların askerliğinin ertelenmeyeceğini yazıyor. MEB Vaşington Eğitim Müşavirliği'nin rehberi aynı şartı en son mezun olunan okul için de arıyor. Ayrıntı için YÖK denklik ve ilk 1000 üniversite yazısına bakın.
- Bulunulan ülkenin müşavirliğine ya da ataşeliğine özel öğrenci dosyası açtırın. Kanalı ülke belirler; aşağıdaki tablo temsilciliklerin sayfalarına bağlanır.
- Belgeleri eksiksiz teslim edin. Frankfurt Eğitim Ataşeliği'nin 2026 listesi tipik seti gösterir: başvuru dilekçesi, özel öğrenci bilgi formu, taahhütname, kimlik ve pasaport fotokopisi, vesikalık fotoğraf, nüfus kayıt örneği, e-Devlet'ten yurda giriş çıkış belgesi, askerlik durum belgesi, ikamet belgesi, oturum kartı, kayıt belgesi, öğrenci belgesi ve bir önceki diploma. Lisansüstünde okul tanıma ya da denklik belgesi de eklenir. Ataşelik eksik evrakla işlem yapmıyor ve dosya açtırma için 11:00-14:30 arasında randevu istiyor.
- Erteleme kararını askerlik şubesi verir. Amsterdam ve Milano ataşelikleri bunu açıkça yazıyor: temsilcilik talebi hazırlayıp Türkiye'ye iletir, kararı öğrencinin bağlı olduğu askerlik şubesi verir, sonuç e-Devlet'ten görülür.
- Her öğretim yılı öğrenci belgesini yenileyin. Frankfurt Ataşeliği her kayıt döneminde öğrenci belgesi ister; iki dönem üst üste belge sunmayan öğrencinin ertelemesi sona erdirilir ve durumu askerlik şubesine bildirilir. Budapeşte Müşavirliği de dosyanın açık ve yenilenmiş olmasını şart koşar.
Yaş sınırları ve azami süreler (2026'da yürürlükteki metin)
| Öğrenim seviyesi | Ertelemenin üst sınırı | Dayanak |
|---|---|---|
| Lise ve dengi | 22 yaşını tamamladığı yılın sonu | 7179 sayılı Kanun m. 20/2 |
| Ön lisans ve lisans (yurt dışı dâhil) | 28 yaşını tamamladığı yılın sonu; mezun olana ya da ilişiği kesilene kadar | Kanun m. 20/2 ve 20/2-ç; Yönetmelik m. 47/1 ve 47/8 |
| Yüksek lisans ve ona bağlı dil öğrenimi | 32 yaşını doldurduğu yılın sonu; program yönetmeliğindeki azami süre kadar | Kanun m. 20/4-b; Yönetmelik m. 55/1 ve 55/1-c |
| Doktora, sanatta yeterlik, tıpta ve diş hekimliğinde uzmanlık | 35 yaşını doldurduğu yılın sonu | Kanun m. 20/4-c; Yönetmelik m. 55/1 |
| Lisansüstü kayıt hakkı kazandığını belgeleyen | Altı ay | Yönetmelik m. 55/1-c |
| Yurt dışı lisans mezunu, denklik bekleyen | Mezuniyetten itibaren iki yıl; denklik onay birimine başvuru tarihinden itibaren ilave bir yıl; toplam üç yılı ve 32 yaşı geçemez | Kanun m. 20/3-b; Yönetmelik m. 48/1-ç ve 48/2 |
| Yurt dışı yüksek lisans mezunu, denklik bekleyen | Bir yıl, denklik sürerse ilave bir yıl; toplam iki yılı ve 32 yaşı geçemez | Kanun m. 20/3-b; Yönetmelik m. 48/1-d ve 48/2 |
Yürürlükteki metin 7179 sayılı Kanun'dur; 26 Haziran 2019 tarihli ve 30813 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve 63'üncü maddesiyle 1111 sayılı Askerlik Kanunu'nu yürürlükten kaldırdı. Geçici 1'inci madde yalnızca Kanun yürürlüğe girmeden önce erteli durumda olanlar için mülga 1111 sayılı Kanun'daki yaş sürelerini geçerli sayar. Yönetmelikte 29 Haziran 2024 tarihli ve 32587 sayılı değişiklik 59'uncu maddenin dördüncü fıkrasını değiştirdi ve geçici 1'inci maddenin beşinci fıkrasını kaldırdı; öğrenci maddelerinin yürürlükteki metni ise 5 Ağustos 2023 tarihli ve 32270 sayılı Resmî Gazete'deki değişiklikten gelir.
Farklı programlara geçenler dâhil yatay geçişle okul değiştirenlerin ertelemesi, birinci fıkradaki yaş sınırlarına göre devam eder (Yönetmelik m. 47/2). Kayıt dondurma, izinli sayılma ya da uzaklaştırma nedeniyle lisansüstünü azami sürede bitiremeyenlerin ertelemesi, dondurulan süre kadar uzatılabilir (m. 55/4).
Ülke ülke: hangi birim, hangi kanal
MEB'in yurt dışı temsilcilik listesinde Almanya'da 14, Fransa'da dört, Hollanda ve İngiltere'de ikişer, Avusturya, İspanya, İtalya, Macaristan ve Polonya'da birer temsilcilik var; Çekya listede yok. Satırlarda yalnızca birim ve kanal yazıldı.
| Ülke | İşlemi yapan birim | Başvuru kanalı | Not |
|---|---|---|---|
| Almanya | İkamet yerinin bağlı olduğu Eğitim Ataşeliği; listedeki 14 temsilcilikten ikisi Münih ve Frankfurt | Ataşeliğe göre değişir; Frankfurt dosya açtırma için randevu istiyor | Yetki bölgeleri eyalet sınırlarıyla birebir örtüşmez: Bavyera'da Nürnberg, Frankfurt yakınında Mainz da var; bölgenizi MEB listesinden doğrulayın; Almanya öğrenci vizesi |
| Hollanda | Amsterdam Eğitim Ataşeliği, lisans öncesi ve lisans seviyesi için | Önce e-posta ile dijital kopya, uygunluk dönüşü, sonra posta | Kararı askerlik şubesi verir; lisansüstü için Lahey Eğitim Müşavirliğine sorunuz; çifte vatandaşlar ikamete göre Rotterdam, Amsterdam ya da Deventer Başkonsolosluğuna; Hollanda öğrenci vizesi |
| İngiltere | Londra Eğitim Müşavirliği | Posta/kargo ya da şahsen; e-posta kabul edilmiyor | Tecil için ayrıca özel öğrenci statüsü talebi gerekmiyor; İngiltere öğrenci vizesi |
| Fransa | Paris Eğitim Ataşeliği | Randevuyla şahsen, posta ya da e-posta | Önce özel öğrencilik tanınır; çifte vatandaşlar Paris Başkonsolosluğu askerlik birimine |
| İtalya | Milano Eğitim Ataşeliği | Randevuyla şahsen, e-posta ya da posta | Ataşelik yalnız talep aşamasını yürütür; çifte vatandaşlar Milano Başkonsolosluğu'na; İtalya öğrenci vizesi |
| Macaristan | Budapeşte Eğitim Müşavirliği | E-posta ile randevu, ıslak imzalı başvuru | Dosya açık ve yenilenmiş olmalı; Macaristan öğrenci vizesi |
| Polonya | Varşova Eğitim Müşavirliği | Belgeler e-posta ile müşavirliğe gönderilir, müşavirlik askerlik şubesine iletir | Dosya, Polonya'da öğrenime başladıktan sonra 2 ay içinde açtırılır; çifte vatandaşlar Büyükelçilik konsolosluk birimine; Polonya öğrenci vizesi |
| Avusturya | Viyana Eğitim Müşavirliği | Posta, şahsen ya da elektronik form | Önce özel öğrencilik; çifte vatandaşlar Viyana Başkonsolosluğu'na; Avusturya öğrenci vizesi |
| Çekya | MEB listesinde eğitim müşavirliği yok; MSB'ye göre yetkili makam konsolosluk | Temsilciliğe sorunuz | Çekya öğrenci vizesi |
| İspanya | Madrid Eğitim Müşavirliği | Müşavirliğe sorunuz | Askerlik işlemlerine ilişkin resmî sayfa doğrulanamadı |
Mezuniyet sonrası: denklik için ek süre
Yurt dışında lisansı bitiren öğrencinin askerliği, talep ederse mezuniyetten itibaren iki yıl ertelenir. Denklik için verilen ilave bir yıl, denklik onay birimine başvuru tarihinden itibaren işler ve toplam süre mezuniyetten itibaren üç yılı geçemez (Yönetmelik m. 48/1-ç ve 48/2). Denklik başvurusu ne kadar geç yapılırsa ilave yıl o kadar kısalır. Yüksek lisans mezununda ilave bir yıl vardır, toplam iki yılı aşamaz. Kanun'un 20/3-b bendi bu ertelemeleri 32 yaşla sınırlar.
Bu başvuru müşavirliğe yapılmaz. MSB'ye göre bağlı olunan askerlik şubesine, bazı temsilcilik yönergelerine göre ise konsolosluğun askerlik birimine yapılır: MEB Vaşington Eğitim Müşavirliği, mezunların ve çalışanların işlemlerinin müşavirlikçe değil konsolosluklarca yürütüldüğünü yazıyor. Başvurudan önce kendi temsilciliğinize sorun. MSB, mezuniyet belgesi ile yeminli tercümanın çevirisinin aslını ve noter onaylı suretini istiyor.
Denklik, askerliğin biçimini de belirler: Kanun'un 2'nci maddesinin (ff) bendi ve 7'nci maddesi, yurt dışı öğrenim kurumu mezunlarını ancak "yetkili makamlarca dengi olduğu kabul edilen" mezun olmaları hâlinde yedek subay aday adayı sayar; denkliği kabul edilmeyen mezun bu seçime giremez. Adımlar için yurt dışı diploma denklik başvurusu yazısına bakın. Erteleme süresi içinde yüksek lisansa kayıt yaptıranın askerliği bu kez öğrencilik nedeniyle ertelenir (Kanun m. 20/3-c).
Türkiye'den uzaktan eğitim alan öğrenci
Türkiye'de ikamet edip yurt dışındaki bir üniversitenin uzaktan programına kayıtlı öğrenci müşavirliğe değil, askerlik şubesine başvurur. MEB Vaşington Eğitim Müşavirliği'nin rehberi de bunu açıkça yazıyor. MSB'nin saydığı belgeler: öğrenci kabul belgesi, öğrenci belgesinin aslı, bunların noter onaylı yeminli çevirisi ve e-Devlet ya da YÖK'ten alınan okul tanıma belgesi. Erteleme, Kanun'un 20'nci maddesindeki azami yaş sınırına kadar yapılır. Ertelemenin yapılması diplomanın ileride denklik alacağı anlamına gelmez; denklik YÖK'ün ayrı bir değerlendirmesidir.
Erteleme hakkını düşüren durumlar
- Bitirdiği okulun dengi ya da daha alt seviyedeki bir programa kayıt (Kanun m. 20/2-a; Yönetmelik m. 47/5): Türkiye'de lisansı bitirip yurt dışında ikinci bir lisansa başlayan erteleme alamaz.
- Yoklama kaçağı ya da bakaya kaldıktan sonra yapılan kayıt (Kanun m. 20/2-c; Yönetmelik m. 47/6).
- Bir lisansüstü programa bağlı olmayan, kişinin kendi isteğine bağlı yurt dışı dil kursu (Yönetmelik m. 55/1-ç): dil eğitimi ancak programın yönetmeliğinde zorunlu tutulan hazırlık ise erteleme sağlar.
- Lisansüstünü bitirdikten sonra aynı ya da daha alt seviyede ikinci bir lisansüstü program (Yönetmelik m. 55/2).
- Hak sahibi olmadığı ya da belgeleri gerçeği yansıtmadığı hâlde erteleme alanlar: erteleme iptal edilir, işlemler erteleme tarihi esas alınarak yürütülür; sahtecilik ya da yalan beyan varsa Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusu yapılır (Kanun m. 20/5; Yönetmelik m. 60).
- Öğrenim süresi uzatımında 7179 sayılı Kanun'daki azami yaş sınırı aşılamaz (MEB yönetmeliği m. 28/3).
Yoklama kaçağı ve bakaya: ne olur?
Kanun'un 21'inci maddesine göre tabi olduğu yoklama yılı içinde yoklamasını yaptırmayan yoklama kaçağı, sevke tabi olduğu hâlde sevkini yaptırmayan bakaya sayılır. 24'üncü madde, barışta kabul edilebilir özrü olmayanlara kaçak kalınan gün sayısı kadar idari para cezası öngörür. Kanun metninde kendiliğinden gelen için gün başına 5, yakalanan için 10 Türk lirası yazılıdır; aynı fıkra bu tutarların 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17'nci maddesinin yedinci fıkrasına göre yeniden değerleneceğini söyler. Kabahatler Kanunu 31 Mart 2005 tarihli ve 25772 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı; anılan fıkra cezaların her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılacağını düzenler. 2026 tutarı resmî bir sayfada doğrulanamadığından buraya yazılmadı; askerlik şubesinden ya da tebligattan öğrenin. Ceza, tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.
Ceza kesinleştikten sonra aynı fiil tekrar işlenirse askerlik şubesi suç dosyası hazırlayıp Cumhuriyet başsavcılığına gönderir (m. 24/4). Öte yandan 24'üncü maddenin 2'nci fıkrası, erteleme hakkı olduğu hâlde süresinde işlem yaptırmayanlara erteleme dönemine denk gelen günler için ceza uygulanmayacağını söyler; dosyayı geç açtıran öğrenci, o dönemdeki öğrenciliğini belgelediği sürece bu günler için ceza ödemez. İtiraz, dava ve cezanın somut hesabı için mevzuat metnini bir avukata danışın.
Yoklama yurt dışından da yapılabilir: Kanun'un 19'uncu maddesine göre yükümlü, elçilik ya da konsoloslukta bizzat hazır bulunur ya da işlemi e-Devlet üzerinden tamamlar. Ülke seçimini askerlik takvimiyle düşünen veliler hangi ülkede üniversite okumalı yazısına bakabilir.
Sık Sorulan Sorular
Yurt dışında okuyan öğrencinin askerliği kendiliğinden ertelenir mi?
Hayır. 7179 sayılı Kanun'un 20/2-ç bendine göre erteleme tanımadan sonra yapılır; tanıma için bulunulan ülkedeki MEB eğitim müşavirliği ya da ataşeliğine özel öğrenci dosyası açtırmak gerekir.
Askerlik tecili için hangi kuruma başvurulur?
MSB'ye göre sırasıyla eğitim müşavirliği veya ataşeliği, bunlar yoksa konsolosluk, o da yoksa ülkeye akredite temsilcilik. Erteleme kararını öğrencinin bağlı olduğu askerlik şubesi verir.
Lisans öğrencisi kaç yaşına kadar tecil alabilir?
Kanun'un 20'nci maddesinin 2'nci fıkrasına göre 28 yaşını tamamladığı yılın sonuna kadar, mezun olana ya da ilişiği kesilene kadar. Yüksek lisansta sınır 32, doktorada 35 yaşını doldurduğu yılın sonudur.
Mezun olduktan sonra denklik için ek süre var mı?
Var. Lisans mezununa mezuniyetten itibaren iki yıl verilir; denklik için ilave bir yıl ise denklik onay birimine başvuru tarihinden itibaren işler ve toplam süre üç yılı, 32 yaşı geçemez. Başvuru müşavirliğe değil, askerlik şubesine ya da temsilciliğinizin yönlendireceği konsolosluk askerlik birimine yapılır.
Yurt dışında dil kursuna giden öğrencinin askerliği ertelenir mi?
Yönetmelik'in 55/1-ç bendine göre yalnızca bir lisansüstü programın yönetmeliğinde zorunlu tutulan dil ya da bilimsel hazırlık eğitimi erteleme sağlar; kişinin kendi isteğiyle gittiği özel dil kursu erteleme nedeni değildir.
Türkiye'den uzaktan eğitim alan öğrenci nereye başvurur?
Müşavirliğe değil askerlik şubesine. MSB, kabul belgesi, öğrenci belgesinin aslı, noter onaylı yeminli çeviri ve e-Devlet ya da YÖK'ten alınan okul tanıma belgesini istiyor.
Dosyayı geç açtıran öğrenci ceza öder mi?
Kanun'un 24'üncü maddesinin 2'nci fıkrası, erteleme hakkı olduğu hâlde süresinde işlem yaptırmayanlara erteleme dönemine denk gelen günler için idari para cezası uygulanmayacağını söyler. Yoklama kaçağı kaldıktan sonra yapılan okul kaydı ise erteleme sağlamaz.
Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi: 7179 sayılı Askeralma Kanunu
- Mevzuat Bilgi Sistemi: 5326 sayılı Kabahatler Kanunu
- Resmî Gazete: Askeralma Yönetmeliği, 22 Temmuz 2020, sayı 31193
- Resmî Gazete: Askeralma Yönetmeliğinde Değişiklik, 5 Ağustos 2023, sayı 32270
- Resmî Gazete: Askeralma Yönetmeliğinde Değişiklik, 29 Haziran 2024, sayı 32587
- Resmî Gazete: Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik, 6 Ağustos 2024, sayı 32624
- MSB Askeralma Genel Müdürlüğü: Sıkça Sorulan Sorular, Öğrenci İşlemleri
- MEB Vaşington Eğitim Müşavirliği: Askerlik Erteleme İşlemleri
- MEB AB ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü: Yurt Dışı Temsilciliklerimiz
- Münih Eğitim Ataşeliği: Askerlik İşlemleri
- Frankfurt Eğitim Ataşeliği: Askerlik Erteleme İşlemleri
- Frankfurt Eğitim Ataşeliği: Özel Öğrenci Dosyası İçin Gerekli Belgeler
- Amsterdam Eğitim Ataşeliği: Lise ve Lisans Öğrencilerinin Askerlik İşlemleri
- Londra Eğitim Müşavirliği: Askerlik Tecil İşlemleri
- Paris Eğitim Ataşeliği: Askerlik Tecil İşlemleri
- Milano Eğitim Ataşeliği: Askerlik Tecil İşlemleri
- Budapeşte Eğitim Müşavirliği: Askerlik İşlemleri
- Varşova Eğitim Müşavirliği: Askerlik İşlemleri Genel Açıklama
- Viyana Eğitim Müşavirliği: Askerlik Tecil İşlemleri
- e-Devlet: YÖK Okul Tanıma Belgesi Sorgulama
- e-Devlet: Millî Savunma Bakanlığı, Askerliğim
VG Danışmanlık, üniversite başvurusu ve vize sürecinde askerlik takvimini de gündeme alır; hangi temsilciliğe hangi belgelerle başvurulacağını kayıt öncesinde planlamak için ücretsiz ön görüşme talep edebilirsiniz.
altyapısıyla güvenli kredi kartı ödemesi kabul ediyoruz